IBAN Kullanmayan Ülkelere Para Gönderme: ABD, Kanada, Avustralya

ABD, Kanada, Avustralya ve Hindistan IBAN kullanmaz. Bu ülkelere para gönderirken hesabı IBAN yerine iki parçayla tarif edersiniz: bankayı ya da şubeyi gösteren yerel bir kod ve hesap numarası. Üstüne, uluslararası yönlendirme için alıcı bankanın SWIFT/BIC kodu eklenir. Türk bankasının transfer ekranında "IBAN" alanını boş bırakmak tuhaf gelebilir, ama bu ülkeler için doğru olan tam olarak budur.

IBAN kullanan ülkelerin listesi ve uzunlukları ülke IBAN formatları tablosunda duruyor. Alıcınızın ülkesi orada yoksa bu yazıdaki alanlar sizi ilgilendirir.

Dört ülke, dört yerel kod

ABD: routing number ve hesap numarası

ABD'de bankalar dokuz haneli ABA routing number ile tanımlanır. Numara, Amerikan Bankacılar Birliği'nin 1910'da çekleri ayıklamak için geliştirdiği sistemden gelir ve bugün Federal Reserve'in Fedwire ve FedACH hizmetlerinde yönlendirme bilgisi olarak kullanılır. Hesap numarasının ise sabit bir uzunluğu yoktur; bankaya göre değişir.

Sık karşılaşılan bir karışıklık, alıcının çek defterindeki ya da maaş ve fatura ödemelerinde (ACH) kullandığı numarayı vermesidir. Bazı ABD bankaları havale (wire) için ayrı bir routing number ilan eder. Alıcıdan bilgi isterken "wire routing number" ifadesini kullanın ve uluslararası gelen transferler için bankasının hangi SWIFT kodunu ve varsa hangi aracı bankayı önerdiğini de sorun. Bazı formlar hesabın türünü (checking ya da savings) de ister.

Kanada: institution ve transit number

Payments Canada'nın havale rehberine göre Kanada'ya transfer için alıcı şubenin yönlendirme bilgisi gerekir: üç haneli finansal kuruluş numarası (institution number) ve beş haneli şube transit numarası. Bunlara hesap numarası (boşluk ve özel karakter olmadan), şubenin adı ve posta kodlu adresi, varsa bankanın SWIFT/BIC kodu, alıcının hesapta yazan adı ve adresi eklenir.

Kanada'da dikkat edilmesi gereken nokta sıralamadır. Çeklerin altında transit numarası önce, kurum numarası sonra yazılır; elektronik formatlarda ise sıra farklı olabilir ve başa bir sıfır eklenebilir. Beş ve üç haneli iki numarayı ayrı alanlara yazdıran formlarda sorun çıkmaz. Tek bir "routing" alanı olan formlarda ise alıcının bankasının hangi dizilimi verdiğini aynen kullanın. Payments Canada ayrıca, havale alıcı hesabına ulaştıktan sonra işlemin kesin ve geri alınamaz olduğunu hatırlatıyor.

Avustralya: BSB

Avustralya'da hesaplar altı haneli BSB (Bank-State-Branch) numarası ve hesap numarasıyla tanımlanır. BSB sistemini Avustralya Ödemeler Ağı (AusPayNet) yönetir ve kayıtlı BSB listesini her ay günceller. BSB'ler genellikle üçer haneli iki grup hâlinde, araya tire konarak yazılır. Formda tek bir altı haneli alan varsa tireyi atıp yalnızca rakamları girin.

AusPayNet'in herkese açık BSB arama sayfası, alıcının verdiği BSB'nin hangi kuruma ve şubeye kayıtlı olduğunu görmenizi sağlar. Bu, alıcının söylediği bankayla kodun uyuşup uyuşmadığını anlamanın ücretsiz bir yoludur; hesabın kime ait olduğunu ise göstermez.

Hindistan: IFSC

Hindistan Merkez Bankası (RBI), IFSC'yi NEFT sistemine katılan her banka şubesini benzersiz biçimde tanımlayan alfasayısal bir kod olarak tarif eder. Kod 11 karakterdir: ilk dört harf bankayı gösterir, beşinci karakter her zaman sıfırdır, son altı karakter şubeyi tanımlar. Harflerle rakamların iç içe olduğu bu kodda beşinci karakteri O harfiyle karıştırmamaya dikkat edin; kopyalayıp yapıştırmak elle yazmaktan daha güvenlidir.

RBI'ın NEFT açıklamalarında yurt dışından gelen döviz havalelerinin de bu sistem üzerinden alıcı hesaba aktarılabildiği belirtiliyor. Bu yüzden Türkiye'den yapılan bir transferde alıcının Hindistan'daki bankası IFSC'yi talep edebilir; SWIFT/BIC kodu ise uluslararası ayağın yönlendirilmesi için ayrıca gerekir.

Türk bankasının formunda hangi alan nereye?

Bankaların ekranları farklıdır ama mantık aynıdır. Alanları şöyle eşleştirin:

• Alıcı hesap numarası / IBAN: Alıcının yerel hesap numarası. Ülke IBAN kullanmıyorsa formda "IBAN'sız" ya da "hesap numarası" seçeneğini arayın.
• Banka kodu / yerel kod: ABA, transit + institution, BSB ya da IFSC.
• SWIFT/BIC: Alıcı bankanın uluslararası kodu. Yerel kodla karıştırmayın.
• Alıcı adı ve adresi: Hesapta kayıtlı olduğu biçimiyle.
• Açıklama: Transferin amacını anlatan kısa ve net bir metin.

SWIFT/BIC kodunun biçimini SWIFT/BIC doğrulama aracıyla kontrol edebilirsiniz. Araç kodu banka, ülke ve lokasyon parçalarına ayırır; ülke kısmı alıcının ülkesiyle (US, CA, AU, IN) uyuşmuyorsa göndermeden önce alıcıya sorun. Kodun ne işe yaradığını ayrıntılı görmek için SWIFT/BIC kodu nedir rehberine bakabilirsiniz.

Varsayımsal bir form örneği: Kanada

Toronto'daki bir yakınınıza Kanada doları göndereceksiniz. Alıcı size bankasının verdiği bilgileri iletti. Türk bankanızın formunu şöyle doldurursunuz:

• Alıcı adı: Hesapta yazdığı biçimiyle, örneğin JANE DOE.
• Alıcı adresi: Sokak, şehir, eyalet ve posta kodu.
• Hesap numarası: 1234567, boşluk ve tire olmadan.
• Kurum numarası: 999 (üç hane).
• Transit numarası: 12345 (beş hane).
• Şube adresi: Posta koduyla birlikte.
• SWIFT/BIC: Alıcının bankasının verdiği kod.
• Masraf seçeneği: Tam tutarın ulaşması gerekiyorsa OUR.

Payments Canada'nın havale rehberi bu listeye ödeme tutarını, valör tarihini ve masrafın kime ait olduğunu da ekliyor. Türk bankasının ekranında bu son iki bilgi çoğu zaman ayrı alanlar olarak çıkar.

Aracı banka alanı ne zaman doldurulur?

Bazı formlarda "aracı banka" ya da "intermediary bank" alanı bulunur. Alıcının bankası uluslararası gelen havaleler için belirli bir muhabir banka üzerinden çalışıyorsa, bunu talimat belgesinde belirtir; o durumda aracı bankanın adı ve SWIFT kodu bu alana yazılır. Alıcının bankası böyle bir bilgi vermediyse alanı tahminle doldurmayın. Yanlış bir aracı banka, doğru bilgiyle gidecek bir transferi gereksiz yere uzatabilir ya da geri döndürebilir. Hangi rotayı kullanacağına kendi bankanız karar verir.

Alıcıdan bilgi isterken kullanabileceğiniz metin

Bilgileri parça parça sormak yerine tek bir mesajda istemek, eksik alanla transferin geri dönmesini önler. İngilizce kısa bir liste yeterlidir: "Please send me your full name as shown on the account, your address, your bank's name and address, your account number, your bank's SWIFT/BIC code and the local bank code for incoming international wires (routing number, transit and institution number, BSB or IFSC)." Alıcının bu bilgileri bankasının resmi talimat belgesinden ya da mobil uygulamasından kopyalaması, elle yazmasından daha güvenlidir.

Kaçınılması gereken hatalar

1. IBAN uydurmak. Ülke koduna rastgele kontrol sayısı ve hesap numarası ekleyerek IBAN üretmeye çalışmayın. Bu ülkeler için geçerli bir IBAN biçimi tanımlı değildir ve böyle bir numara ya reddedilir ya da işlemi geciktirir.
2. Yerel kodu BIC alanına yazmak. Dokuz haneli ABA numarası ya da 11 karakterlik IFSC, SWIFT/BIC değildir. IFSC ile 11 karakterli BIC'in aynı uzunlukta olması bu karışıklığı kolaylaştırır.
3. Masraf seçeneğini gözden kaçırmak. Uzun muhabir banka zincirlerinde kesintiler artabilir. Alıcının tam tutarı alması gerekiyorsa masraf seçeneklerini OUR, SHA ve BEN yazısındaki örneklerle değerlendirin.
4. Bilgiyi tek kanaldan almak. Hesap bilgisi değişikliği içeren beklenmedik e-postalar, uluslararası transferlerde de yaygın bir dolandırıcılık yöntemidir. Yeni bilgileri alıcıyla önceden bildiğiniz başka bir kanaldan teyit edin.

IBAN kullanan bir ülkeye gönderim yapacaksanız süreç farklıdır; alıcının IBAN'ını global IBAN doğrulama ile biçimsel olarak kontrol etmek, bu tür yerel kod karışıklıklarının çoğunu baştan ortadan kaldırır. Avrupa'daki farklı IBAN yapıları için Avrupa IBAN formatları yazısına bakabilirsiniz.