TC Kimlik No ve Vergi Kimlik No Biçim Kontrolü

TCKN ve VKN biçim kontrolü ne işe yarar?

TC Kimlik Numarası ve Vergi Kimlik Numarası, ödeme ve faturalama süreçlerinde IBAN kadar sık yazılan numaralardır. İkisinin de son haneleri rastgele değildir: önceki hanelerden belirli bir formülle hesaplanan kontrol haneleridir. Bu araç, girdiğiniz numaranın bu formüllerle tutarlı olup olmadığını hesaplar. Sonuç "algoritmaya göre biçimsel olarak geçerli" ya da "geçersiz" şeklindedir; geçersizse hangi kuralın —hane sayısı, rakam dışı karakter, ilk hane, 10. hane veya 11. hane, VKN kontrol hanesi— sağlanmadığını açıkça belirtir.

Ödemelerde ve faturalarda nerede kullanılır?

E-fatura ve e-arşiv faturada alıcı bilgisi olarak kurumlar için VKN, gerçek kişiler için çoğunlukla TCKN yazılır. Tedarikçi kartı açarken, maaş ve hakediş listelerinde, kira ya da serbest meslek ödemelerinde, muhasebe programına cari hesap girerken bu numaralar IBAN ile yan yana durur. Bir ödeme talimatının açıklamasına fatura numarası veya vergi numarası eklemek de yaygındır; bu konuda ödeme açıklaması oluşturucu aracımıza göz atabilirsiniz. IBAN tarafını ise IBAN doğrulama aracıyla, uzun listeler için toplu IBAN kontrol aracıyla aynı mantıkla kontrol edebilirsiniz.

Biçim kontrolü yazım hatalarını nasıl yakalar?

Numaralar çoğunlukla elle, bir belgeden bakılarak ya da telefonda dikte edilerek yazılır. En sık hatalar tek bir hanenin yanlış yazılması, iki komşu hanenin yer değiştirmesi, bir hanenin atlanması ya da fazladan yazılmasıdır. Kontrol haneleri tam da bu tür hataları yakalamak için vardır: tek bir hane değiştiğinde hesaplanan kontrol hanesi de değişir ve numara geçersiz çıkar. Excel'de VKN'nin baştaki sıfırının silinmesi gibi dönüştürme hataları da uzunluk kuralıyla hemen görünür. Böylece hatalı bir numara faturaya, cari karta veya ödeme listesine girmeden fark edilir; sonradan iade, düzeltme faturası ya da eşleşmeyen kayıtla uğraşmak gerekmez.

Ancak kontrol haneleri her hatayı yakalamaz. Tesadüfen formüle uyan yanlış bir numara da biçimsel olarak geçerli görünebilir. Bu yüzden bu kontrol bir "ilk süzgeç"tir; numaranın doğru kişiye veya kuruma ait olup olmadığını belgeyle ya da karşı tarafla teyit etmek her zaman gerekir.

TC Kimlik No kuralları

• 11 haneden oluşur ve yalnızca rakam içerir; ilk hane 0 olamaz.
• 10. hane: 1, 3, 5, 7 ve 9. hanelerin toplamının 7 katından 2, 4, 6 ve 8. hanelerin toplamı çıkarılır; sonucun 10'a bölümünden kalan 10. haneyi verir.
• 11. hane: İlk 10 hanenin toplamının 10'a bölümünden kalandır.

Vergi Kimlik No kuralları

VKN 10 hanedir ve 0 ile başlayabilir. İlk 9 hanenin her biri, soldan sırasına göre bir sayı ile toplanıp 10'a göre kalanı alınır; bu değer 2'nin kuvvetiyle çarpılıp 9'a göre kalanı hesaplanır (sonuç 0 çıkar ama ara değer 0 değilse 9 kabul edilir). Dokuz değerin toplamı 10'dan çıkarılarak bulunan hane, VKN'nin 10. hanesi (kontrol hanesi) ile aynı olmalıdır. Araç, uyuşmazlık varsa beklenen kontrol hanesini de gösterir.

Bu araç ne yapmaz?

Araç yalnızca matematiksel bir tutarlılık hesabı yapar. Kişi veya kurum sorgulanmaz, ad-soyad veya unvan gösterilmez, numaranın gerçekten verilmiş ya da aktif olduğu söylenemez. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri (NVİ) veya Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sistemlerine hiçbir istek gönderilmez. Bir numaranın kime ait olduğunu teyit etmeniz gerekiyorsa, bunu yetkili kurumların resmi kanalları ve ilgili kişinin onayıyla yapmalısınız. Biçimsel geçerlilik ile gerçek dünyadaki doğruluk arasındaki farkı IBAN özelinde geçerli IBAN aktif hesap mı? rehberinde anlattık; aynı mantık burada da geçerlidir.

Gizlilik ve KVKK notu

TC Kimlik Numarası, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında kişisel veridir ve dikkatle işlenmelidir. Bu nedenle araç tamamen tarayıcınızda çalışır: girdiğiniz numaralar sunucuya gönderilmez, kaydedilmez ve sayfayı kapattığınızda silinir. Ekran paylaşırken ya da bir sonucun görüntüsünü alırken "maskeli göster" seçeneğiyle numaranın yalnızca ilk 3 ve son 2 hanesini görünür bırakabilirsiniz; toplu kontrolde bu seçenek açıkken CSV dosyası da maskeli üretilir. Yalnızca gerçekten işlemeniz gereken numaraları kontrol etmeniz ve dışa aktardığınız dosyaları güvenli saklamanız, veri minimizasyonu ilkesiyle uyumludur. Sayfadaki örnek numaralar algoritmaya göre üretilmiş sentetik değerlerdir.

Toplu kontrol nasıl yapılır?

"Toplu liste" sekmesine her satıra bir numara gelecek şekilde listenizi yapıştırın. Otomatik modda 11 haneli numaralar TCKN, 10 haneli numaralar VKN olarak değerlendirilir; listeniz tek türdense türü elle seçerek yanlış uzunluktaki kayıtların da doğru kurala göre raporlanmasını sağlayabilirsiniz. Sonuçta toplam, geçerli, hatalı ve tekrarlı kayıt sayıları görünür; hatalıları filtreleyip CSV olarak dışa aktarabilir, düzeltmeleri kaynak dosyanızda yapabilirsiniz.