Havale, EFT ve FAST Ücretleri Nasıl Belirlenir?

Bir EFT ya da FAST işleminin ücretini bankanız belirler, ama bireysel müşteriler için ne kadar yüksek olabileceğini TCMB belirler. Ücretin yasal tavanı üç şeye bakar: işlem tutarı, kullandığınız kanal ve işlemin türü. Bankanın bu tavanın altında nerede durduğu ise kendi tarifesine, sizin müşteri tipinize, varsa paketinize ve kampanyalara bağlıdır. İnternette dolaşan "banka banka EFT ücretleri" listelerinin çoğu bu yüzden çabuk eskir.

Çerçeveyi kim çiziyor?

Bankaların tüketicilerden alabileceği ücretlerin türlerini ve sınırlarını TCMB'nin Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/7) düzenliyor. Tebliğ 7 Mart 2020 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve sonrasında birkaç kez değişti. Ekindeki sınıflandırmada para transferleri için dört ayrı kalem var: EFT ücreti, havale ücreti, FAST ücreti ve uluslararası fon transferi ücreti. Tebliğe göre bu listede olmayan bir ürün veya hizmet için ücret alınamaz; yeni bir ücret kalemi için TCMB'den izin gerekir.

Şirket hesapları bu tebliğin kapsamında değildir. Ticari müşteriler için TCMB'nin ayrı bir düzenlemesi, 2020/4 sayılı Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Tebliğ vardır. Şahıs işletmesi sahibiyseniz bireysel hesabınızla işletme hesabınızın farklı ücret kurallarına tabi olabileceğini hesaba katın.

Ücreti belirleyen dört değişken

1. Tutar dilimi

Tebliğin 12. maddesi EFT ücretlerini üç tutar dilimine ayırır. Dilim sınırları ve azami ücretler, TÜİK'in açıkladığı yıllık TÜFE oranında her yıl güncellenir ve bankalara bildirilir. Bu yüzden "1.000 TL'ye kadar EFT şu kadar" gibi eski bir bilgi bugün yanlış olabilir; tebliğin ilk metnindeki rakamlar artık uygulanmıyor.

2. Kanal

Aynı tutar için üç farklı tavan var: mobil ve internet bankacılığı (düzenli ödeme talimatları da bu grupta sayılır), ATM veya kiosk ve "diğer" kanallar. Şubeden verilen talimat bu son gruptadır ve tavanı en yüksek olandır. TCMB'nin uygulama talimatı, düzenli ödemelerle yapılan EFT ve havalelerin kanal fark etmeksizin mobil ve internet kanalı gibi ücretlendirileceğini ayrıca belirtiyor.

3. İşlem türü

FAST ücretleri EFT için belirlenen azami sınırlara tabidir. Havalede ise tavan, aynı dilim ve kanal için EFT tavanının yarısıdır. Bazı işlemler için ücret hiç alınamaz: hesabınızın bulunduğu şubeden kasadan yapılan havale, kendi kredi kartınıza yaptığınız havale ve hesaptan hesaba işyeri ödemelerinde gönderen taraftan ücret istenmesi tebliğ ve uygulama talimatına göre yasaktır.

4. Banka tarifesi, paket ve kampanya

Tavanın altındaki gerçek ücret bankanın kararıdır. Banka dijital kanaldan belirli işlemleri ücretsiz ya da indirimli sunabilir ve bunu maaş müşterisi olma, belirli bir bakiye ya da paket üyeliği gibi şartlara bağlayabilir. Tebliğin 15. maddesi paketlere izin verir ama paket ücreti, içindeki hizmetlerin tek tek alınması durumundaki toplamı aşamaz. Tebliğle sınırı belirlenmiş ürünlerin bir paketin içine konamayacağı da aynı maddede yazıyor.

2026 için yasal tavanlar

Aşağıdaki tablo bankaların ücretini değil, bireysel müşterilerden bir EFT işlemi için alınabilecek azami tutarı gösterir. TCMB'nin güncel tebliğ metnindeki dipnota göre bu rakamlar 6 Ocak 2026'dan itibaren geçerlidir ve bir sonraki yıllık güncellemeye kadar kullanılır. FAST için aynı sınırlar, havale için bunların yarısı uygulanır.

Tabloyu okurken bir ayrıntıyı atlamayın: TCMB'nin uygulama talimatına göre aynı gün, aynı hesaptan aynı alıcıya parça parça yapılan transferlerde dilim, toplam tutara göre belirlenebilir. Yani büyük bir ödemeyi alt dilimde kalacak şekilde bölmek ücret avantajı sağlamayabilir; banka ilk işlemlerden aldığını düşerek aradaki farkı tahsil edebilir.

Varsayımsal bir hesapla somutlaştıralım. Mobil uygulamadan 20.000 TL'lik bir EFT, 2026 tablosunda ikinci dilime girer ve yasal tavan 15,96 TL olur. Aynı tutarı şubeden gönderirseniz tavan 79,76 TL'ye çıkar. İşlem FAST ile yapılsa tavan değişmez; alıcı aynı bankadaysa ve işlem mobil havale olarak yapılırsa tavan bunun yarısı, yani 7,98 TL olur. Aynı gün aynı kişiye 5.000 TL ve 5.000 TL olarak iki ayrı EFT yaparsanız, toplam 10.000 TL ikinci dilime girdiği için banka ücreti toplam üzerinden belirleyebilir. Bankanızın gerçek ücreti bu tavanların altında, hatta sıfır olabilir; tablo yalnızca aşılamayacak sınırı gösterir.

Güncel tarife nerede yayımlanır?

Tebliğin 9. maddesi bankaları, tüketicilerden alınacak ücretlere ilişkin güncel bilgileri internet sitelerinde açık, anlaşılır, kolay erişilebilir ve karşılaştırmaya uygun şekilde yayımlamakla yükümlü tutar. Bilgi değişirse site eşzamanlı güncellenir. Uygulama talimatı bir adım daha ileri gider: ücretler bankanın sitesinde "Ürün ve Hizmet Ücretleri" başlığı altında ilan edilir, değişikliğin tarihi de belirtilir. EFT, havale ve FAST ücretlerinin azami ve asgari tutarları ayrıca şubelerde görülebilecek bir yere asılır.

İşlem anında da bilgi almanız gerekir. Süreklilik göstermeyen para transferlerinde banka, ücreti tahsil etmeden önce işlem kanalına uygun biçimde onayınızı almak zorundadır ve ücret, işlem fişinde açıkça gösterilir. Bankanın sözleşmede belirlediği ücretleri artırması halinde en az otuz gün önce bildirim yapılır; bildirimden itibaren on beş gün içinde hizmetten vazgeçme hakkınız vardır.

Eski listelere güvenmeden karşılaştırma

1. Kendi senaryonuzu yazın. Ayda kaç transfer, hangi tutar diliminde, hangi kanaldan? Ücreti belirleyen üç değişken bunlardır.
2. Bankanın "Ürün ve Hizmet Ücretleri" sayfasını açın. Sayfadaki güncelleme tarihine bakın. Üçüncü taraf sitelerdeki tablolarda bu tarih çoğu zaman yoktur.
3. Şartlı ücretsizliği ayırın. "Ücretsiz EFT" ifadesinin arkasında maaş müşterisi olma, paket veya kampanya süresi gibi bir koşul olup olmadığını okuyun.
4. Kanal alışkanlığınızı hesaba katın. Şubeden transfer yapıyorsanız dijital kanalın ücretsiz olması size yaramaz.
5. Alıcı aynı bankadaysa havaleyi düşünün. Havale tavanı EFT'nin yarısıdır; bankanız dijital havaleyi ücretsiz de sunuyor olabilir, tarifeden bakın.

Kanal seçimi hızı da değiştirir. Aynı ödeme FAST ile saniyeler içinde, EFT ile ancak çalışma saatlerinde geçer; farkları FAST, EFT ve havale farkı rehberinde ve Param Ne Zaman Geçer? aracında görebilirsiniz.

Hatalı transferin iadesinde ücret

Yanlış bilgi girdiğiniz için iade gereken EFT işlemlerinde, tebliğin 12. maddesine göre Merkez Bankası'na ödenen masraflar dışında sizden ücret alınamaz. Havalenin iadesi, reddi veya bilgi değişikliğinde de yalnızca kamu kurumlarına ya da üçüncü kişilere ödenen tutarlar yansıtılabilir. Yine de ücretten önemlisi zamandır; iade süreci alıcının rızasına bağlı olduğundan sonuç belirsizdir. Bu konuyu EFT iptal edilebilir mi? yazısında ayrıntılı anlattık.

İşletmeler için not

Toplu ödemelerde işlem ücreti adet ile çarpıldığı için küçük farklar büyür. Bir de başarısız işlemin dolaylı maliyeti var: hatalı IBAN nedeniyle geri dönen bir maaş ödemesi hem yeniden gönderim hem de mutabakat için ek iş demektir. Ödeme listesini bankaya yüklemeden önce toplu ödeme listesi aracında IBAN'ları biçimsel olarak kontrol etmek, kontrol hanesi hatalı satırları gönderimden önce ayıklar. Aracın hesap sahibini veya hesabın açık olup olmadığını doğrulamadığını, yalnızca numaranın yapısını denetlediğini hatırlatalım. Ticari hesapların ücretleri de bireysel tavanlara değil, bankanızla yaptığınız sözleşmeye ve TCMB'nin ticari müşteri düzenlemesine göre belirlenir.